Ubuntu hay Debian cho VPS: nên cài bản nào

Hỏi mười quản trị viên, cả mười sẽ trả lời giống nhau: bản nào cũng ổn. Đúng là vậy, và cũng chính vì thế mà câu hỏi này cứ lặp lại. Khác biệt không lớn, nhưng trên một VPS 1 hay 2 GB mà bạn sẽ dùng nhiều năm, những khác biệt nhỏ sẽ cộng dồn. Dưới đây là những điểm thật sự quan trọng, kèm ngày tháng từ trang phát hành chính thức và số liệu chúng tôi tự đo.

Kiểm tra lần cuối 2026-11-13 theo debian.org/releases và ubuntu.com/about/release-cycle.

Trả lời ngắn

• Ubuntu 24.04 nếu bạn làm theo hướng dẫn và tài liệu cài đặt trên mạng. Phần lớn tài liệu của bên thứ ba được viết cho Ubuntu trước, và cứ sao chép dán là chạy.
• Debian 13 nếu bạn muốn một hệ thống gọn nhẹ, yên tĩnh, cài đặt một lần rồi để đó, hoặc nếu RAM eo hẹp.

Nếu không quyết được, hãy chọn Ubuntu 24.04. Vật lộn với một hướng dẫn viết cho hệ thống khác tốn thời gian hơn nhiều so với 100 MB RAM bạn tiết kiệm được.

Mỗi phiên bản được hỗ trợ bao lâu

Cách đọc:

• Ubuntu cho mỗi phiên bản LTS năm năm cập nhật bảo mật tiêu chuẩn. Expanded Security Maintenance thêm năm năm nữa, nhưng cần gói đăng ký Ubuntu Pro.
• Debian cho khoảng ba năm hỗ trợ đầy đủ, sau đó hai năm hỗ trợ dài hạn (LTS) do một nhóm riêng phụ trách. LTS bao phủ ít kiến trúc và ít gói hơn, nhưng miễn phí.
• Hiện tại Debian 12 đã chuyển sang LTS. Với máy chủ bạn đang có thì không sao; máy mới thì hãy bắt đầu bằng Debian 13.

Bản thân hệ thống chiếm bao nhiêu tài nguyên

Chúng tôi khởi động máy chủ mới từ image của mình và đo lúc rảnh, trước khi cài bất cứ thứ gì:

Ubuntu đơn giản là khởi động nhiều dịch vụ hơn ngay từ đầu. Trên gói Nano 1 GB, 100 MB đó chiếm khoảng một phần mười bộ nhớ, và bạn sẽ cảm thấy ngay khi chạy cơ sở dữ liệu. Với 4 GB thì bạn sẽ không để ý. Phép đo đầy đủ, có cả Alpine và Windows Server 2022 để so sánh, nằm trong bài VPS Linux hay Windows.

Gói phần mềm: mới hay ổn định

Debian stable đóng băng phiên bản trong suốt vòng đời một bản phát hành và chỉ vá lỗi bảo mật cùng lỗi nghiêm trọng. Thứ gì chạy được ngày đầu thì vẫn chạy y như vậy. Cái giá là độ cũ: gần cuối vòng đời, một số gói đã vài năm tuổi. Nếu cần bản mới hơn, có backports, hoặc chạy nó trong container.

Ubuntu LTS dựa trên Debian nhưng đóng băng muộn hơn và nhận kernel mới hơn trong suốt vòng đời. Gói thường mới hơn một chút, và nhiều dự án phát hành PPA hoặc kho chính thức cho Ubuntu trước.

Với phần lớn phần mềm máy chủ như Nginx, PostgreSQL, Docker hay Node.js, đằng nào bạn cũng dùng kho của chính nhà phát triển, và khi đó khác biệt gần như biến mất.

Hướng dẫn và trợ giúp

Đây là điểm âm thầm quyết định với nhiều người. Tìm cách cài gần như bất cứ thứ gì, kết quả đầu tiên đều viết cho Ubuntu. Trên Debian, các lệnh y hệt thường vẫn chạy, nhưng thỉnh thoảng một gói có tên khác hoặc một PPA không tồn tại. Nếu bạn mới làm quen với máy chủ Linux, sự vướng víu này là có thật. Nếu không, bạn sẽ hầu như không nhận ra.

Nâng cấp lên phiên bản tiếp theo

Cả hai ra phiên bản lớn mới khoảng hai năm một lần, và đều nâng cấp tại chỗ được. Ubuntu có công cụ riêng để nâng từ LTS lên LTS. Với Debian, bạn đổi tên phiên bản trong kho rồi chạy nâng cấp toàn bộ. Dù cách nào, hãy sao lưu hoặc chụp snapshot trước và để sẵn console web phòng khi SSH rớt giữa chừng.

Bạn không cần nâng cấp ngay khi có bản mới. Hãy nâng cấp khi bản bạn đang dùng sắp hết hỗ trợ miễn phí.

Chúng tôi sẽ chọn gì

• Website, API, bộ Docker, cài đặt theo hướng dẫn: Ubuntu 24.04.
• Một dịch vụ nhỏ chạy suốt ngày đêm trên gói Nano: Debian 13, để dư RAM.
• Máy chủ cài một lần và nhiều năm không đụng tới: Debian 13.
• Phần mềm mà nhà phát triển chỉ có tài liệu cho Ubuntu: Ubuntu, không cần đắn đo.

Cả hai đều có trên mọi gói Linux, và lựa chọn chỉ có ý nghĩa lúc cài đặt. Sau đó vẫn là SSH đó, apt đó và systemd đó.

Bài viết liên quan

• Ubuntu VPS và Debian VPS
• Cách thiết lập Ubuntu VPS (các bước đầu tiên sau khi có root)
• Cách thiết lập Debian VPS (các bước đầu sau khi có root)
• VPS Linux hay Windows: bạn thực sự cần loại nào?